على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3366
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مىباشد ميان حال و استقبال . و نيز مضارع را از ضرع بمعنى پستان گرفتهاند يعنى دو بچهاى كه با هم از يك پستان شير مىخورند و چون اين فعل با فعل ماضى هر دو از مصدر مشتق شدهاند مضارع ناميده شده . و نيز مضارع باصطلاح عروض نام بحرى از بحور شعر . مضارع ( moz re ' ) ص . ع . شبيه و مانند . مضارعة ( moz ra'at ) م . ع . ضارعه مضارعة و ضراعا : مانا و برابر گرديد با او و مشابه وى شد . مضاض ( moz z ) ا . ع . خالص و بىآميغ . و آبى كه از شورى خوردن و به كار بردن نتوانند . و نام درختى . و نام كسى . مضاضة ( maz zat ) م . ع . مضض مضضا و مضاضة و مضيصا ( از باب سمع ) : رنجيد و سوخت از مصيبت . مضاعف ( moz 'af ) ص . ع . هر چيز دو چندان شده و يا زيادتر . مضاعف ( moz 'af ) ا . ع . باصطلاح صرف هر كلمهاى كه در آخر آن دو حرف از يك جنس باشد مانند مد . مضاعف ( moz 'af ) ص . پ . مأخوذ از تازى - دو چندان و دو برابر و دو تا . و مضاعف كردن : دو چندان نمودن و دو برابر كردن و ضعف كردن . مضاعفة ( moz 'afat ) ا . ع . درع مضاعفة : زره از دو حلقه بافته شده . مضاعفة ( moz 'afat ) م . ع . دو چندان و يا زياده كردن چيزى را . و بكنار چيزى دوگونهء آن چيز گردانيدن تا سه گونه گردد . و زره از دو حلقه بافتن . مضاغ ( maz q ) ا . ع . آنچه خاييده مىشود . يق : ما عندنا مضاغ : يعنى چيز خاييدنى نداريم . و هذه كسرة لينه المضاغ يعنى اين قطعهء نانى است كه نرم است در خاييدن . مضاغة ( moz qat ) ا . ع . هر چيز خاييده شده . و آنچه در دهان پس از خاييدن باقى ماند . مضاغة ( mozz qat ) ص . ع . گول و احمق . مضاغط ( maz qet ) ع . ج . مضغط . مضاغطة ( moz qatat ) م . ع . ضاغطوا مضاغطة : با هم انبوهى كردند و فشار دادند همديگر را . مضاف ( moz f ) ا . ع . كسى كه گرداگرد او را در جنگ گرفته باشند . و كسى كه خود را بقومى بچسباند و خود را اسناد بقومى دهد كه از ايشان نباشد . و آنكه خود را بسوى دشمنان قائم و بر پاى دارد . و ملجاء و جاى پناه و پسر خوانده . و بازخواندهء به ديگرى . و آنكه در نسب خود متهم باشد . و نيز مضاف چيز ميل داده شده به چيزى ديگر . و خمانيده شدهء بسوى آن . و منه المضاف فى اصطلاح النحاة : مانند غلام زيد زيرا كلمهء اول كه غلام باشد منضم شده و ميل كرده بكلمهء دويم كه زيد باشد تا كسب تعريف و تخصيص كند و كلمهء اول را را مضاف و كلمهء دويم را مضاف اليه نامند . مضاف ( moz f ) ا . پ . مأخوذ از تازى - اضافه شده و زياد گشته و افزون شده و خديه . و ملحق گشته . و مضاف كردن : پيوسته نمودن . و ملحق كردن و افزودن و زياده گشتن . مضافات ( moz f t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - متعلقات و منسوبات . مضافرة ( moz farat ) م . ع . هم ديگر را يارى كردن . مضامة ( moz mmat ) م . ع . ضامه مضامة و ضماما : فراهم آورد آن را . مضامير ( maz mir ) ع . ج . مضمور . مضامين ( maz min ) ع . ج . مضمون . مضامين ( maz min ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مضمونها و لطيفهها . مضاناة ( moz n t ) م . ع . ضاناه مضاناة : رنج كشيد آن را و سختى ديد . مضانطة ( moz natat ) م . ع . ضانطوا مضانطة و ضناطا . ر . ضناط . مضاوى ( maz vi ) ا . ع . پنجرهء قفس مانند . مضاهاة ( moz h t ) م . ع . ضاهاه مضاهاة و ضهاء : مانند او شد و كار كرد مانند كار او . مضاهاة ( moz h t ) و مضاهأة ( moz ha'at ) م . ع . نرمى كردن . و شبيه گشتن و مانند شدن . و قرى بهما يضاهون قول الذين كفروا و يضاهئون . مضاهات ( moz h t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - شباهت به ديگرى داشتن . مضاهبة ( moz habat ) م . ع . همديگر را دشنام دادن و بد گفتن . و بد گفتن روباروى . مضائغ ( maz 'eq ) ع . ج . مضيغة . مضائف ( maz 'ef ) ا . ع . مضائف الوادى : كرانههاى وادى . مضائق ( maz 'eq ) ع . ج . مضيق . مضايقة ( moz yaqat ) م . ع . ضايقه مضايقة : دشوارى كرد با او و تنگ گرفت . مضايقت ( moz yaqat ) و مضايقه ( moz yeqe ) ا . پ . مأخوذ از تازى -